Bảy thế bấm đầu tiên trên kèn saxophone cho người mới

Tập saxophone bắt đầu từ những bước rất cụ thể: lắp dăm cho đúng, đeo dây cho vừa, rồi mới đến ngón tay. Bài này đi qua bảy thế bấm đầu tiên và những thói quen căn bản cần có trước khi bạn thổi nốt nào.

Chuẩn bị trước khi thổi

Lắp dăm vào mặt phẳng của miệng thổi, đỉnh dăm ngang với đỉnh miệng thổi. Làm ẩm dăm một hai phút trước khi tập.

Dây đeo cổ chịu phần lớn trọng lượng kèn; hai tay chỉ giữ thăng bằng chứ không đỡ kèn. Ngồi hoặc đứng thẳng lưng, vai thả lỏng.

Khi ngồi, chỉnh dây đeo sao cho miệng thổi tự đến đúng tầm miệng bạn — không phải cúi xuống tìm nó, cũng không để kèn kéo vai lên.

Khẩu hình

Môi dưới đệm nhẹ lên răng dưới, răng trên đặt lên mặt trên miệng thổi, khép đều quanh miệng thổi.

Không cắn mạnh. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến nốt thấp không ra tiếng: càng ép, dăm càng ít rung, âm càng nghẹt.

Cách gọi phím

Trong bài này, tay trái có ba phím chính là T1 (ngón trỏ), T2 (ngón giữa), T3 (ngón áp út). Tay phải có ba phím chính là P1, P2, P3 theo đúng thứ tự ngón đó.

Ngón cái tay trái đặt trên phím octave, ngón cái tay phải đỡ dưới móc tựa. Ngón tay cong tự nhiên, chạm phím bằng bụng ngón chứ không bằng đầu ngón.

Bảy thế bấm đầu tiên

• Rê (D) thấp = T1+T2+T3+P1+P2+P3
• Mi (E) = T1+T2+T3+P1+P2
• Fa (F) = T1+T2+T3+P1
• Sol (G) = T1+T2+T3
• La (A) = T1+T2
• Si (B) = T1
• Đô (C) = chỉ T2

Làm từng thế một rồi thổi dài để nghe âm sắc. Bấm T1+T2 và giữ hơi chậm trong tám giây là cách nhanh nhất để quen cảm giác bịt kín hai phím cùng lúc.

Phím octave

Giữ nguyên thế bấm, ngón cái tay trái nhấn thêm phím octave, nốt sẽ lên đúng một quãng tám.

Đây là chỗ đáng học sớm: nó nhân đôi số nốt bạn chơi được mà không phải nhớ thêm thế bấm nào. Thổi một nốt, thêm ngón cái, nghe lại, rồi bỏ ra — làm vài lượt cho tai quen khoảng cách.

Thứ tự nên học

Bắt đầu bằng Sol → La → Si → Đô. Ba bốn nốt này dùng ít ngón nên dễ ra tiếng, bạn có kết quả ngay trong buổi đầu.

Sau đó mới đi xuống Fa → Mi → Rê. Càng xuống thấp càng phải bịt kín nhiều phím cùng lúc và giữ hơi đều hơn, nên để dành khi tay đã quen.

Lỗi hay gặp và cách tự kiểm tra

• Bấm không kín mặt pad nên rè tiếng. Bấm thế đó rồi thổi thật nhẹ: nghe tiếng xì là đang hở.
• Gồng ngón tay và cổ tay. Soi gương xem ngón có nhấc cao khỏi phím không; ngón chỉ cần rời phím vài milimét.
• Cắn mạnh vào dăm làm nốt thấp không ra.
• Đổi ngón quá nhanh khi chưa thuộc thế bấm. Hạ metronome xuống cho đến khi bạn đổi đúng mười lần liên tiếp, rồi mới tăng tốc.

Buổi tập 20 phút

• 5 phút long tone: giữ mỗi nốt 8 đến 12 giây, nghe âm có đều không.
• 10 phút đổi nốt chậm theo metronome ở 60 nhịp mỗi phút.
• 5 phút ghép một câu nhạc ngắn bốn ô nhịp.

Trước mỗi phần, kiểm tra lại khẩu hình và vị trí dây đeo. Tập từ nốt dễ đến nốt khó theo thứ tự ở trên, và hạ tốc độ ngay khi ngón bắt đầu sai.

Tóm lại

Bảy thế bấm này là toàn bộ vốn liếng bạn cần cho vài tuần đầu — cộng thêm phím octave là đã có mười bốn nốt.

Bắt đầu từ Sol → La → Si → Đô cho nhanh có kết quả, rồi mới xuống Fa → Mi → Rê. Mỗi ngày hai mươi phút theo đúng cấu trúc trên, tự kiểm tra độ kín của pad bằng cách thổi nhẹ, và đừng tăng tốc độ trước khi ngón đã thuộc.